In het onderzoek Alledaagse attentheid in de winkelstraat beschrijven onderzoekers van het Ben Sajet Centrum hoe lokale ondernemers een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven van buurtbewoners. Kim Bernard (DOCK), buurtwerker in Amsterdam Centrum-West, herkent dat beeld uit haar eigen praktijk. Ze vertelt over haar aanpak en deelt praktijkvoorbeelden.
Contact begint met een kennismaking
Sinds september 2025 stapt Kim regelmatig binnen bij ondernemers in Amsterdam Centrum-West. Niet met een hulpvraag of projectvoorstel, maar om contact te leggen en te vertellen wat het buurthuis in de wijk doet en wat sociaal werk hier betekent. Kim: ‘’Veel ondernemers kennen ons wel, maar weten niet precies wat er achter de voordeur gebeurt.’’
De reacties op de gesprekken liepen uiteen. Sommige ondernemers zagen weinig raakvlak. Zo ook een eigenaar van een exclusieve horlogewinkel. Hij gaf aan niet direct te zien wat hij voor de buurt kon betekenen. Toen er later vanuit persoonlijke omstandigheden een hulpvraag ontstond, veranderde het gesprek. Er ontstond ruimte voor meer contact. Voor Kim laat dat zien dat samenwerking vaak begint met een simpele ontmoeting.
Ontmoeting maakt het verschil
Een initiatief dat volgens Kim goed liet zien wat die verbinding kan opleveren, was de Vrijheidsmaaltijd op 5 mei aan de Elandsgracht. Lokale ondernemers maakten een pan soep, waarbij buurtbewoners gratis konden aanschuiven.
Aan tafel ontstond een bijzondere mix van mensen. Buurtbewoners die elkaar niet kenden, ondernemers uit de wijk, vaste bezoekers van het buurthuis en toevallige voorbijgangers raakten met elkaar aan de praat. Kim: ‘’Normaal gesproken zouden deze mensen elkaar waarschijnlijk nooit ontmoeten.’’
Wat Kim vooral opviel, was dat de gesprekken vanzelf op gang kwamen. Mensen bleven langer zitten, maakten contact en deelden verhalen met elkaar. Juist dat ziet zij als de kracht van dit soort initiatieven: ‘’Mijn doel is om mensen in de buurt met elkaar te verbinden.’’
Volgens Kim gaat het daarbij niet alleen om een geslaagde activiteit. Het doel is dat mensen elkaar kennen en weten te vinden. Want als er al een band is, wordt het makkelijker om een gesprek aan te knopen, hulp te vragen of je zorgen over iemand te delen.
Meer dan een buurthuis
De open sfeer tijdens de Vrijheidsmaaltijd laat volgens Kim zien wat er mogelijk is als mensen met elkaar in gesprek gaan. Tegelijkertijd merkt ze dat die ontmoeting niet altijd vanzelf ontstaat. Veel bewoners hebben nog altijd een bepaald beeld van het buurthuis en stappen daardoor niet snel binnen. Kim: “Sommigen denken dat het buurthuis er alleen is voor kwetsbare bewoners, terwijl er juist een breed aanbod is. Van wandelgroepen en taallessen tot creatieve activiteiten en spreekuren.’’
Niet iedereen komt in het buurthuis, maar vrijwel iedereen komt weleens bij een winkel, café of andere ondernemer in de buurt. Daarom zijn ondernemers zo belangrijk volgens Kim. Een voorbeeld is de sigarenwinkelier die zich zorgen maakt om een vaste klant en eencaféhouder die merkt dat iemand ineens wegblijft. Zulke observaties kunnen helpen om problemen vroeg te signaleren.
Om die verbinding met ondernemers te versterken, zoekt Kim ze actief op. Volgens haar ontstaat contact niet vanzelf: ‘’Je moet echt zelf de straat op, en dat doe ik.’’
De ondernemer als signaalplek
Voor de toekomst wil Kim bouwen aan een netwerk van betrokken bewoners en ondernemers die elkaar kennen en weten te vinden. Geen formeel zorgnetwerk, maar een groep mensen die signalen uit de buurt opvangt en bespreekbaar maakt.
Daarbij gebruikt ze graag een vergelijking uit het verleden: ‘’Ondernemers zijn een beetje de gele praatpalen langs de kant van de weg, die je vroeger vaak zag.’’
Net als die praatpalen kunnen ondernemers volgens haar een laagdrempelige plek zijn waar mensen een signaal afgeven of waar opgemerkt wordt dat iemand hulp kan gebruiken. Niet om zelf hulp te verlenen, maar wel om te herkennen dat er iets speelt en te weten wie ze kunnen benaderen. Vervolgens kan een buurtwerker of andere professional samen met bewoners kijken welke ondersteuning nodig is.
Het uiteindelijke doel is volgens Kim eenvoudig: mensen uit de buurt met elkaar verbinden. Als bewoners, ondernemers en sociaal werkers elkaar kennen, wordt het makkelijker om contact te leggen, zorgen te delen en hulp te vragen wanneer dat nodig is.
